وبسایت ابراهیم قربانی

اسید بوریک ( اسید ارتوبوریک ) اسیدی بسیار ضعیف است که از بوراتها و یا هیدرولیز هالیدهای بور با  هیبریداسیون sp² به دست می آید . این اسید به صورت بلورهای سفید سوزنی شکل است که در آن واحدهای B(OH)₃ از طریق پیوند های هیدروژنی به یکدیگر متصل شده اند و لایه های نامحدودی ( با فاصله ۱۸.۳ آنگستروم )  با تقارن تقریبا شش ضلعی تشکیل می دهند .

ساختار اسید بوریک یا اسید ارتوبوریک :

پیوند هیدروژنی ، بین مولکولهای اسید بوریک ، در حالت جامد ، آن را به فرم لایه های موازی در می آورد

اسید بوریک در آب تا حدودی حل شده و انحلال پذیری آن با افزایش دما زیاد می شود . این اسید تک بازی است .

B(OH)₄^-  در غلظتهای کمتر از  0.025M فقط به صورت نمونه های یک هسته ای B(OH)₃ و   B(OH)₄^- وجود دارند ولی در غلظتهای بالاتر قدرت اسیدی افزایش می یابد و اندازه گیری pH موید تشکیل نمونه های بسپار مانند است . 

 درمحلولهای مختلف اسید بوریک وبوراتها بسپارهایی مانندB₃O₃(OH)₄^-     را طبق معادله زیر می دهند . 

به نظر می رسد که بسپار اصلی حلقوی باشد و وجود چنین حلقه هایی در بوراتهای متبلور مانند 2B₂O₃ و Cs₂O محرز است .   

در شکل زیر ساختار  تریمر اسید بوریک را مشاهده می کنید :

از تعادل سریعی که بین اسید بوریک نشاندار شده با ¹⁸O و بوراتها انجام می شود ، می توان نتیجه گرفت که در محلول ، تعادل ، به سرعت روی می دهد . این ترکیبها با پلی اولها مانند گلیسرول و α  - هیدروکسی کربوکسیلیک اسیدها کمپلکس هایی به نسبت 1:1 تشکیل داده ، قدرت اسیدی اسید بوریک افزایش یافته واندازه گیری مستقیم آن با سود امکان پذیر می شود .  

در شکل زیر کمپلکس اسید بوریک با یک گلیسرول را مشاهده می کنید :

در اثر گرما اسید بوریک به صورت زیر تجزیه می گردد  :

روش کار تهیه اسید بوریک از بوراکس :

 ۱)  12 گرم بوراکس را در 25ml آب مقطر گرم حل کرده و محلول حاصل را با اسید کلریدریک 25% خنثی کنید . محلول را به آرامی سرد کرده و جسم بلورین حاصل را با استفاده از قیف بوخنر صاف کنید . اسید بوریک را بروی کاغذ صافی خشک کنید و محلول زیرین را جهت گرفتن مابقی اسید ، تغلیظ نمائید .

۲)  6-5 قطره از محلول اشباع و گرم بوراکس را در یک لوله آزمایش بریزید و 3-2 قطره اسید سولفوریک غلیظ به آن اضافه کنید . سرعت تشکیل رسوب بلوری اسید بوریک را مقایسه نمائید .